Anasayfa > Günün Haberleri > Sitene ekle > Arşiv > İletişim > Künye > Reklâm
__________________________________________________________________________________________
Güncel -
Spor - Siyaset - Ekonomi - Medya - Polemik - Dünya - Teknoloji - Sağlık Kültür Sanat- Eğitim Röportaj Reklâmlar

   yemiz Deilseniz! Tklayn   YEN HABER, NA N (10) HER BJI KURDSTAN   Nizamettin Ta:Belirleyici olan PKK deil, calan ve Ankara'dr   YEN HABER, NA N (10) HER BJI KURDSTAN   brahim Gl:x Sed fendiy Pran Hevreyn W/ ENFAL   YEN HABER, NA N (10) HER BJI KURDSTAN   Dr. smail Beiki: Selahattin Demirtan arks   YEN HABER, NA N (14) HER BJI KURDSTAN   M. Hseyin Taysun:Krdler Asndan 24 Haziran Seim Sonular   YEN HABER, NA N (10) HER BJI KURDSTAN   YEN HABER, NA N (10) HER BJI KURDSTAN
Onur Yazarmz

Konuk Yazarlar

Mehmed UZUN
----------------
Ismail Besikci
İsmail Beşiki


Ana Men
 
Ana SayfaAna Sayfa
    Ana Sayfa

    Konu Balklar
    Haber Gnder
    Haberler
Dier Balklar
    Evo UserBlock
    Yazarlar
    Site Haritas
    Haber Arivi
    Ynetici Notu
    Reviews
    Tavsiye Et
    NukeSentinel
    letiim Formu
    Sorularnz
yeler
    ye Bilgileri
    ye Hesabnz
    ye Listesi
    ye Gruplar
    zel Mesaj
Birlikte
    Forumlar
    Destekleyenler
    Anket
    Arama
Sayfa statistikleri
    Top 10
    statistikler
Linkler
    Yararl Programlar
    Web Siteleri

Arama
 



Ba - Reklam
Sitemizin yaamas ve daha iyi bir ierikle yayn hayatna devam etmesi iin reklam ve balarnza ihtiyacmz var. Ltfen Buraya Tklayarak bizimle ilikiye gein... imdiden teekkr ederiz....

Top 10 Links
 

Gnn Haberi
 
Bu gn iin henz nemli bir haber yok.

 
Kurdi
Hseyin Turhalli:Drok, dewlet kurd / Kurdistana Rojava ya Serbixwe-Huseyn Turhall-09.10.2012

Kurd ji dewleta Mervan mrtyn Eyyub (sedsaln 11 13) vir ve nebne xwedy dezgeheke siyas ya wek dewlet. Li gel v yek mrtyn kurd ji nakokyn di nevbeyna sultanya memluk, pers osmanyan de feyde dtine heta sedsala 19 bi awayek otonom jiyane.

Ev qelsya tgna dewletbn ya kurdan bi gelek sedeman ve tkldar e. smal Bek dibje ev qels bi abora ajelvanya rey ve girday ye, M. Emn Zek, E. Xemgin hin kurdologn ewrop j sedema v yek bi nakok bihevnekirina kurdan ve tkildar dibnin.

Kurdan ji nakokyn navbera bzans, erebn misilman, tirk farisan feyde girtin hewldan ku rewa xwe ya otonom biparzin. Li gor qinyata min ev yeka, rewa bi hza leker syas ve girday fade dike.

Li pa serdema ku selkyan mervan tkbirin (1085) vir ve kurdan demeke dirj hewl dan ku hebna mrtyn xwe yn otonom carna bi pitgirya ebbasyan carna j bi pitgirya selkyan bidomnin. Serkeftinn osmanyan yn li dij bzans kurdn misilman yn af nz osmanyan kir. Dema Yavuz Selim derket sefera ran, statya otonom a kurdan pejirand (1514). Ev byer di navbera kurdn sun yn nzk osmanyan kurdn elew yn nzk sefewyan de b sedema er, nakok dubendyn mezin, er nakok bi tevlbna hzn osman ran, nzk 200 salan berdewam kir. Peymana Qesr- rn ku Kurdistan di navbera ran mparatorya Osman de parve dikir, bi armanca dawlianna er nakokyan b.

Di pvajoya reform ronesans de dema ku Ewropa di war cad, kef, teknk zansty de bi p ve diket Dewleta Osman j ku abora w li ser talankirin rap b, li dijraber pvena Ewropay ket pvajoya paveketin. Xezneya dewlet vala b d dewlet nikarib leker peyda bikira.

Dewleta Osman ku li dijraber Ewropaya ku ketib pvajoya xwenkirin kaptalstbn, pa ve diket (Peymana Karlofay 1699, niqteya wererx ye) bi berxwedann geln Balkan ve rbir ma ber xwe da Rojhilat. Dewleta Osman pvajoya merkezkirina rvebery ji n ve organzekirina Ocaxn Yenieri da destpkirin. Di encama v byer de bac hatin zdekirin dewlet hewl da ku ji v herm leker peyda bike.

Kurdan ev rew nepejirand traz kir. Sedema serhildann kurdan n sedsala 19 j, trazkirinn li dij v rew ye.

Di serhildann sedsala 19 de ku bi pengya mrn feodal serhildann sedsala 20 ku di pengya rbern manew de rdabn, kurd ji bo daw li serdestya Dewleta Osman binn dewleteka serbixwe ava bikin nebne xwediy helwest ravjeke syas ya vekir. Ev nexweya nezelalbna daxwaz armancan srayet siyaseta kurdan a royn j kirye.

Ev nezelalya daxwaz armancan serhildann kurdan n di rabory de wek eqya dab binavkirin, ro j wek terorst dide binavkirin.

Kurd di war dplomasy de bi vegotinn ndem xwe fade nekirin. xanet j li v kmasy zde b di encam de serhildann kurdan bi xwnrij hovane tk n. Kurdistan b kolonyeke navnetewey, hat parekirin hat parvekirin.

Kurdistana Rojava

Kurdistana Rojava di serdema p de ji mutyan, di serdema navn de ji eyyub mervanyan vir ve welat kurdan e. Di serdema Selahedn Eyyb (1138-1193) de gelheyeke gelek zde ya kurdan li am bi cih bn. ro t texmnkirin ku di ser de li taxn Rukneddn Zorava li am 600 hezar kurd dijn. Bajar ku Selahadn Eyyub l ji dayik bye can daye mervanyan bajarek kurd e. % 20-25 nitecyn bajar Heleb kurd in.

Nexeya siyas ya Rojhilat Navn bi peymana Sykes-Picot ku Ingiltere Fransay di 16 tirmeh 1916 de bi nepen mze kiribn, ekil girtye. (1) Bi v peyman Kurdistana Bakur Rojava ji fransyan re, Kurdistana Bar Rojhilat j ji nglizan re maye.

Di 7 gulan 1919 de dewletn tlaf civyan biryara bikaranna encamn agirbesta Mondros dan. Li ser v yek yewnanyan peravn Egey, fransyan j bar rojavay Kurdistan (Srye, Entab, Ruha, Mere) dagir kirin. Di 10 tebax 1920 de di navbera hikumeta Stenbol dewletn tlaf de li Sevr peymanek t mzekirin. Li gor xala yekem a v peyman Ceyhan, Entab, Ruha, Mrdn Cizr ji Sry re dihat hitin.

Li gor xala syem j komsyonek ji nnern nglz, frens tal li bajarn rojhilat Firat w sazmaneke otonom ava bikirana ger kurdan bixwesta salek nde w karibna ji bo serxwebn ser li Cemiyeta Neteweyan bixistana. (2)

Di 20 iriya pn 1921 de di navbera hikumeta Ankaray Fransay de peymana Ankaray hat mze kirin. Li gor v peyman Kurdistana Bakur ji Tirky re, bar rya hesin ku ji skendern heta xeta Hasek-Misl dirj dibe ji fransyan re ma. Ji lew re peymana Lozan, weya hiqq ya peymana Sykes-Picot ye.

Di 1 ileya pan 1944 de erebn Sryey bi bedarbna kurdan li dijraber fransyan serxwebna xwe lan kirin Komara Ereb ya Sry damezrandin. Erebn ku Srye damezrandin tu stat nedan kurdan.

Di 1954 de li du hilbijartina gelh, nasname maf hevwelatya 300 hezar kurdan ji destn wan hate girtin bi satatya bwelat man. Di 5 iriya pin 1962y de dewleta Sryey bi bingeha projeya erebkirin, li ser 375 km axa Kurdistan "Kembera Projeya Ereb pk an. Di sala 1974 de 4500 malbatn ereb li Kurdistan hatin bicihkirin. Di encama v pvajoy de 150 hezar kurd ji cih warn xwe hatin bidrxistin, bn penaber.

Bivan pkannan di demografya Kurdistana Rojava de wrankirin hilweandinn pir mezin pk hatin.

Gelhe Erdngarya Kurdistana Rojava

Li gor piranya avkanyan gelheya kurd li Sryey di navbeyna % 12-16 ye. (3) Li gor stattstkn Ensttuya Gelheya Sryey yn di 1987 de hatine rojanekirin gelheya Sryey 19 mlyon 172 hezar e. Di v rew de gelheya kurdan li Sryey dij ji 2 mlyon 500 hezar heta 3 mlyon 200 hezar t texmnkirin.

Kurd ji destpka pvajoya droka dewleta Sryey vir ve bi zordest syaseta cdaker ve r bi r mane, li welat xwe wek biyanyan jiyane. Di ser de mafn perwerde tendrist, ji hem mafn sosyal bpar mane. Piranya wan mafn karmendya dewlet j bi dest nexistine.

% 100 petrola Sryey % 60 hilbernn andnya Sryey li Kurdistan t hilberandin. T texmn kirin ku 2,5 mlyar warl danhevyn (rezerv) petrol heye. (ntv. 21.11.2011 danern DYA) Hilbernn andny teqez di kontrola dewlet de ye. Bihay wan dewlet tesbt dike, hilberin dewlet berhev dike. Li Qamilo Hesek sloyn dexl, li Drik bi sedan brn petrol li Efrn bi sedan kargehn zeytn dmnn akar vekir yn v sazmana talan landin dest nian dikin.

Kurdistana Rojava di nav sazmaneke abor ya kedxwar talanker de dij perey her xizan Kurdistan ye.

Kurdistana Rojava bedar hem serhildann Kurdistana Bar bakur bye, pitgir daye di demn tengasy de ji bo kurdn li pern din dijn bye stare parzgeh. Di er ku li Kurdistana Bakur bi pengya PKK dimee de 6 000 xortn Kurdistana Rojava jiyana xwe ji dest dane. T zann ku di nav refn PDK YNKy de j gelek xortn ji Kurdistana Rojava jiyana xwe ji dest dane.

Li gel v yek ji bil berxwedana li dij Projeya Kembera Ereb ku bi pengya Osman Sebr rdab di 2007 de berxwedana Qamiloy ney hesibandin, li dij dewleta Sryey serhildanek pk nehatiye.

Li Kurdistana Rojava partyn di ra s partyn mezin (PKK-PDK-YNK) de siyaset dimenin hene. (PDK-S, YNK-S PYD) Li gel van partyan rxistin hzn serbixwe j hene (Azad). Hejmara van rxistinan digihje 18y. Ev part rxistin bi armanca pkveanna yektyek ji bo bikaribin pitgirya partyn mezin werbigirin di 12 tebaxa 2012 de li Hewlr di bin avdrya Mesd Barzan de civyan Konseya Bilind a Kurd damezrandin.

Lijne li d vegera xwe ya Qamiloy li bajar naveyn wek Koban, Efrn, Drika Hemko li bi sedan gundan daw li serdestya dewleta Sryey an rveberya xwe damezrand.

Dawlanina desthilatya dewletek, avakirina desthilatyeke n pwst dike. Sstema navnetewey ji dervay v metod destr nade tu ryeke din. Tu civat b nav, b vn b krter nikare bij. Civata navnetewey j tehemla nedyaryeke demdirj nake.

Div kurd j li gor pvann hiqqa navnetewey statya xwe tesbt bikin xwe bidin nasn. Dewlet di du merheley de tn damezrandin. Merheleya yekem rewa fl ye. Hzek serdestya hzeke din bi daw dike. Ji bo Kurdistana Rojava ev qonax temam bye. Merheleya duyem j damezrandina vneke mer di nav civata navnetewey de bidestxistina statyeke mer ye.

Kurdistana Rojava Pkhatina Dewleteke Serbixwe

Civatn mirovan yn li ser axake diyarkir -ku j re welat t gotin- dijn li gor tgeheke serdest prensbn hiqq di bin swaneke desthilatya syas de xwe rxistin dikin. Ev rxistinbn dewlet e. Netewe dewlet j modeleke dewlet ku mirov mafn xwe yn arensy di nav sstem mezringn politik n netew de dest nian dike fade dike.

Dewlet; bi hmann beer, fzk syas t tarfkirin

Hmana Beer- Mirov dikare wek hmana gel an j netewe bi nav bike. Ji civata mirovan a li ser axake diyarkir bi hev re dijn bi nirxn crbecr bi hev re tkildar e, pk t. Ji bo damezrandina dewletek, snor hejmara mirovan tuneye. Li gor tgihna modern ji bo pkhatina hmana neteweyek, hebna vneke bi hev re jiyan bes e.

Di ser de dewletn wek Monaco, Leichistan gelek dewletn serbixwe ku hejmara gelha wan di bin 50 hezar de ye, hene. Li gel v yek li Sryey gelheya kurdan ku % 12-16 pk tnin ji 3 mlyon zdetir e. 600 hezar kurdn Sry li am (bi giran li Rukneddn Zorava), 600 hezar j li Heleb dijn. Heleb hem ji bo mervanyan hem j ji bo eyyubyan wek navenda avabn t hesibandin. Kurd Heleb wek bajar xwe dihesibnin. Bakur Heleb j bi temam kurd e.

Hmana welat an j fzk- Welat, pereyek ji erd ku ji aly erdngar bi hev ve girday ye tixbn w diyarkir ye, fade dike. Div dewlet xwedy erdek ku t zann be. Welat dewlet ji s bean pk t; welat bejy, welat behr welat heway.

Ji ber ku nexeya syas ya Rojhilat Navn ji aly ngilz fransyan bi rastek (cetwel) hatiye xz kirin, ne li gor weya demografik e. Hem ji sedema ku emperyalstan nexeya syas bi rastek xz kirine hem j ji sedema ku Komara Ereb a Sryey bi Projeya Kembera Ereb xwestye bi syaseta rxn li dij gel kurd jiholrakirina nijad bi r ve bibe, Kurdistana Rojava bye 3 pare.

Tixb Tirkyey bi Sryey re 911 km. ye. Xeta tixb ya ku bi piran kurd l dijn 765 km ye. Kurd li seranser tixb ji 40 heta 130 km y ber bi hundir Sriy ve dijn. Bakur Kurdistana Rojava bi temam bi Kurdistana Bakur re, rojhilat w j bi Kurdistana Bar re cran e.

Li herma Til Ebyat ku di navbera Ser Kan Kobany de ye bi piran erebn sun dijn. Li herma Azaz a di navbera Koban Efrn de ye j heman rew heye. Ji ber v yek Kurdistana Rojava hem ji aly erdngar hem j aly demografk ve bye 3 pare. T texmn kirin ku gelheya ereb a li Kurdistana Rojava li gel gelheya kurd ji % 10 zdetir nne.

Hmana serdesty- Hmana deshilatya siyas damezraner bingehn dewlet ye. Li ser erdek diyarkir di aroveya vneke bilind de xwe birxistnkirina koma mirovan e. Tgeha serdesty ku li welat ji desthilatdary cih, xwe wek avkanya hza yekane fade dike, ev li dervey welat t wateya serbixwebyin.

Wek t dtn li Kurdistana Rojava li pya bidestxistina statya serxwebn astengn hmann beer fizk hene. Ramaneke wek em v der bi dest xin yektyeke erdngar pk bnin w di hiqqa navnetewey de ney pejirandin. Hiqq, maf nade ku bi zor hermeke erdngar b xesbkirin!

areserkirina v pirsgirk bi rya dplomas qankirina civata ereb gengaz e. Di encam de ev pirsgirk dikare bi veguhertina civata kurd a li am erebn li Kurdistan tkeve rojev.

Hiqqa Navnetewey Hiqqa Dewletan

Peymann navnetewey yn ku Kurdistan pare kirin parve kirin hn j di meriyet de ne. Bi zor xespkirina welat kurdan, parekirin parvekirina w, heta hetay di statya kolony de girtina kurd Kurdistan, ermeke mirovahy ye, reweke ne mer ye wijdan mirovahy birndar dike.

Hiqqa dewletan, fadeya peymann navnetewey ye. Ji ber v yek ger di navbera peymann ku dewlet mze kirine normn hiqqa navnetewey jug cognes (rbaza fermanker) de nakokyek hebe ew nederbasbar t hesibandin. Wek dagirkirina welatek an j bazirganya koleyan.(4)

Tgna Hiqqa Dewletan ku t wateya hiqqa dewletan a navxwey. Di heman dem de ev tgn t wateya hiqqa navxwey l div ne li dijraber hiqqa navnetewey be. (Makezagon xala 90)

Hiqqa navnetewey j, hiqqa ji aly dewletan bi gelemper hatiye pejirandin e. Wekhev, azad serxwebna dewletan diparze xwedy normn wefakary ye bawer bi raserya exleq re heye.

Peymana bingehn a snor alakya peymann navnetewey diyar dike Peymana Wien a Lihevhtinn Hiqq di 23 gulan 1969 de hatiye mzekirin. Li gor xala 53yem a v peyman peymann ku bi qadeyn fermandar n bi hiqqa navnetewey re li hev nayn ne derbasbar in .

Li gor xala 64em ya heman peyman ger peymann ku ber di navbera dewletan de hatibin mzekirin dijraber qadeyn fermandar n hiqqa navnetewey bin, peymann ber betal (ptal) dibin. (5)

Di v rew de di ser de Peymana Lozan, hem peymann navnetewey yn bne sedema parekirin parvekirina Kurdistan li gor qadeyn wekhevya hiqqa navnetewey ne derbasbar in ne mer ne.

T pejirandin ku bingeha dewleta njen di 1648 de bi Peymana Wastfelya hatiye avtin. Li gor v yek her netewe xwedy maf avakirina dewleta xwe ye .

end mnak ji peymann navnetewey yn Tirkyey j algir wan e:

-Maf Serhildan- ji bo ku mirov wek areserya dawn li dijraber zilm zordary ser hilnede, giringya parastina mafn mirovan bi serdestya hiqq, (Biryarn Destpk yn Danezana Gerdn ya Mafn Mirovan)

-Armanca Yektya Neteweyan- di navbera neteweyan de, tkilyn dostane yn li ser bingeha wekhevya mafn gelan prensba dahatya xwe bi xwe avakirin dann ji bo parastina atya dinyay tedbrn guncan girtin. (ertnameya Yektya Neteweyan, xal 1/2)

-Hem gel xwedy maf arensya xwe ne- Bi rya v maf, gel dikarin statya xwe bi serbest tayin bikin geedann abor, civak siyas bi serbest bidomnin. (Peymana Navnetewey ya Mafn Abor, Civak , and, xal 1)

-Maf ku Dwana Dad ya Navnetewey di 22 tirmeha 2010 de ji bo Kosovay wergirtib, dikare ji bo Kurdistana Rojava j bibe mnak. Lijneya Gelemper ya Neteweyn Yekby ser li Dwana Dad ya Navnetewey daye xwestye di derheq Kosovay de biryarek b wergirtin.

Dwana Dad ya Navnetewey di encama lkoln de biryar daye ku lankirina serxwebna Kosovay li gor normn hiqqa navnetewey ye. Maf arensy ji aly hem gelan ve dikare b bi kar ann.

..Dema di nav dewleteke avakir de li dijraber hiqqa er hz b bi kar ann, di rewa binpkirina normn hiqqa navnetewey de, maf arensy heye .

Li dijraber ramana Neteweyn Yekby, 6 dewletan dengn red, 78 dewletan dengn pejirn, 75 dewletan j dengn blayen dan.

Kurtasya Ramana Yekitya Neteweyan:

lankirina serxwebn ya Kosovay li gor hiqqa navnetewey guncan e. Hiqqa navnetewey lankirina serxwebn qedexe nake.

Sedemn li dereqann n ji bo lankirina serxwebn t niandan, ne sedema ku lankirina serxwebna yekal ye, l bikaranna hza dereqann an j bi awayek giran binpkirina normn gelemper n hiqqa navnetewey, bi taybet j binpkirina normn fermandar n hiqqa navnetewey (jus cogens) ne.

Ji ber ku hz erkeke kiryar tuneye, normn hiqqa navnetewey wek biryarn pend (tawsiye) t pejirandin. Destra bngehn a hiqqa navnetewey dilsozya bi peyman guncanya bi exleq ye. Li gor destr t pejirandin ku biryarn Dwana Dad ya Navnetewey ji bo her dewlet girdar e. Amerkay j biryarn ku Dwana Dadgeha Navnetewey li dij w wergirtye, bi cih anye.

Wek ku t ditn ji bo Kurdistana Rojava li pya lankirina serxwebn li gor hiqqa navnetewey tu asteng tune.

L di vna syas ya kurd de kmasyn cd kmasyn zanyary hene. PYD heta niha bi vegotinn nedtbar ji daxwaza em demokrasy dixwazin wdetir daxyanyeke cd berbiav venegotye.

Rveber TEW-DEM endam Konseya Bilind a Kurd, eyxo: Erdngarya kurdn Sryey 3 pare ye. Li ser erdngareke ewqas bik kurd bne 3 pare, di reweke wisa de w Kurdistaneke awa ava be? Cedd ereb e. D re Koban t d re dsa herma ereb Cerabls Azaz d re Efrn t. Mantiq v yek napejirne dibje.

yxo vegotina serxwebn bmantiq dibine, l ew bi xwe j ji bo Kurdistana Rojava tu staty pniyaz nake!

Mafek mer encax bi parastin jiyandar dibe, didome. Ger nnern kurd li dervey v rasty siyaset bimenin w bi demn dirj ji aly girseyan neyn pejirandin.

Di Serdema Me de Dewleta Serbixwe

Di damezirna dewlet de tit ku dyarker e, guncantya li gor normn hevdem e. Poltkayn konjonktur di pvajoya damezirna dewlet de ne diyarker in, bes bandorker in.

Dema hin ramangr di derheq Kurdistana Rojava de van daxyanyan vedibjin di ser de Amerka, tu hzn mezin yn dinyay di derheq v arovey de daxyanyek nedaye. Lewre ji bo Kurdistana Rojava lihevhatineke navnetewey j tuneye.

Li gor qinyata min di war jihevqetindana dem de pirsgirka van ramangeran heye. Hal ku t jiyan pvajoya rew ji hev cih fade dike. Di v deme de Kurdistana Rojava nikare serxwebn lan bike. Mercn v yek tuneye. L di nav pvajoy de mirov dikare mercn v yek pk bne d b pkann j. Geedan di v arovey de rdidin.

Pvajoya krey hevdemeke wisa fade dike ku di war herikna mal zansty de tevgera mirovan tu snor nas nake. Taybetmendya v pvajoy ya her dyarker d neman tunebna derve ye. Snor bihurbar, mal zanist herikbar, mirov di nav tevgereke btixb de ye.

Kirdeyn alakvan n v pvajoy rketn pirnetewey, mezringn navnetewey tevgern civata sivl yn krey ne. Ev kirde di heman dem de bi wateya klask gef li netewe dewlet serdesty dixwin.

Kirde felsefeya hevdema krey, herikna mal tevgera mirov, snor xeta sor nas nake. Pvajoya krey, li gor rbaza ewley ji herm t bidestxistin, bi dewlet rxistinn wek dewlet re zdetir hewcedarya w heye. Ramana sazmana krey netewe dewletan ji hol radike, ramaneke ewt e. Sedema ev ramana ewt tevlihevkirina wesfa dewlet diyardeya dewlet ye.

Rewa Konjonktur

-Di v pvajoya ku zagonn objektf yn serdema me diafirin, aktoren pvajoy j iklek n didin dinyay ji bo ewleyya krey biafirnin hewcedarya enerjy bingeh digirin. Her iqas nakok er hebin j bi wateya gelemper dijber tune, aheng heye.

-Ji bo ewlekarya krey bidestxistina herm ji civatn herm re hn zdetir maf desthelat dayin, hem hsan hem j b xetere ye. Van 20 saln daw, titn ku li Sovyet, Balkanan ro j li Rojhilat Navn diqewimin ev in.

-Kann enerjy bisnor in li hin hermn diyarker zde ne. Dixwazin li van hermn ku kann enerjy l zde ne astengyn li pya herikna mal ji hol rakin.

Ji bo ku mirov tbigihje siyeseta enerjy ya aktorn kurey i ye, w pvajoyeke awa bimene div mirov wek mnak li Projeya Xeta Bory ya Nabucca binre. Ev proje daneyn girng pke dike. Lewre 20 saln daw li gor Peymana Nabuccoy d ji komarn tirk bi rya Tirkyey gaza xwezay biherikandina Ewropay. Bi v peyman serdestiya Rsya ran ya li ser kann enerjy d bihata snor kirin. L reqabeta di navbera aktorn krey li ber pketina v projey b asteng. Li gor gelek hrnran (analst) bi armanca ku nefta Kurdistana Bar Rojava biheriknin Deryaya Sp, Projeya Xeta Bor ya Nebucco d bi organzekirineke n bixin rojev. Bi v away d Kurdistana Rojava Bar bikin yek, neft gaz d bi v xeta bory ji xeta Kerkk, Msil, Qamilo, Koban Efrn bigihje Derya Sp.

Di Rya Serxwebn de Projeyek

Her tit di raman de diqede!

Konseya Bilind a Kurdistana Rojava div xwe wek yekane sazya destrmend mer ya dewleta serbixwe bibine. Ji bo v yek temnata 3 partyn mezin (PKK, PDK, YNK) temnata serokn partyan pwst e.

A-Projeya Hiqq

Projeya hiqq, hiqqa navnetewey, hiqqa dewletan, hiqqa navxwey pirsgirkn abor werdigir nav xwe.

Konseya Bilind a Kurd div komsyoneke hiqq ya bi xwe ve girday bidamezrne. Endamn v komsyon div ji akademsyenn li gel kurd bi kmas zimanek duyem heta y syem dizanin, pk were. Di destpk de ji bo her be hejmareke ji 1-3 bes e. Ev komsyon pa dikarin li jra xwe komsyonan pk bnin bernameya xebat amade bikin.

Projeya hiqq, mijarn hiqqa navnetewey, hiqqa dewletan hiqqa zagona bingehn werdigire nav xwe. Ji bo her be div komsyonn jr bn ava kirin. Komsyon li gor mijarn xwe lkolnan dike. Div her komsyon encamn van lkolnan li gor mercn Kurdistana Rojava rove bike encamn ku bi dest xistine wek rapor pke Konseya Bilind a Kurd bike. Konseya Bilind a Kurd van agahdaryan li gor mercn rojane rove dike, encamn poltk tespit dike di v arovey de daxuyanyan vedibje, xebatn poltk dplomatk dimene.

a-Komisyona Hiqqa Navnetewey Hiqqa Dewletan xebatn xwe bi bernameyeke ji al dem ve hatye snorkirin, dimene raporan amade dike. Dibe ziman, av mjy Konseya Bilind a Kurd. Komsyan di wargehn Yekitya Neteweyan, Yekitya Ewropa, Rsya, n li dewletn ku pwst b ditn xebatan dimene. Di derheq xebatn pwistya wan hebe, Konseya Bilind agahdar dike. Konsey di v arov de bernameyeke xebat amade dike dikeve nav hewldanan.

b-Hiqqa Navxwey

Maf girseyan heye ku bizanibin i maf e i qedexe ye. Bnorm, t wateya rapkirina v maf. Konseya Bilind a Kurd ji bo ku r nede tevlihevyan bi lez bez komsyonek ava dike da ku normn bngehn n civak pk bnin. Div di demeke pir kin de zagoneke bngehn a miweqet b kirin, bi civneke berfireh a Konseya Bilind a Kurd penivsara zagona bingehn ji bo gengey t pk kirin, bi pejirneke gelemper dikeve meriyet. Ev komsyon di pvajoyn p de li gor statya hiqq ya Kurdistana Rojava teksteke zagona bingehn amade dike pke raya gel dike. Ev xebat li hundir welat hizr aramy temn dike, di war siyaset dplomasya navnetewey de j roleke girng a bawerdayn dlze.

c-Daray;

D dest b dann ser mezringe dezgehn abor yn di kontrola hikumeta Sryey de ne. Ji bo birvebirina van mezringeyan bikaranna hatinyn wan d talmnameyek b amadekirin. Qezenc hatinyn van mezringe dezgehan d di her rew de li cihek navend b berhevkirin. D budeyn hem saz mezringeyan di v arov de b tesbtkirin. Hewcedaryn ku Konseya Bilind pwst dibne li gor rza xwe syaseta abory dyar dike.

Mijara aramy raste rast girdayy daray ye nikare b taloqkirin. Hewcedaryn jiyan ya civak sewyeya jiyan hmana bingehn aramy ye.

Div navenda komsyonan li Kurdistana Rojava be xebatkarn komsyonan j kesn dildar bin. Encax ev komsyan dikarin li dervey welat buroyan vekin.

Xebata van komsyonan bi demane d bi Kongreya Netewey an j bi konferanseke netewey re b yekkirin ji bo stratejyeke netewey zemn b amadekirin.

B-Projeya Parastin

er lstkeke bi rsk qumareke kujende ye. Ji sedema co tirsa mezin a di nav er de pk t, li ser mirov civakn di nav er de ne, tesra xviky dibe. Ji ber v sedem di bin gefxwarina r de ji sedema refleksn li dijraber v r pir car rastyn berbiav ne objektif, subjektf tgihtin.

Stratejyn parastin li gor rewa camid (nesnel) li gor mzna hza hzn biek t amadekirin. ewt ayeke din a er j wek mnaka masy mezin masy bik dixwe bawerya di er de her tim yn bi hz qezenc dikin e. L di rasty de hal ev e ku di er de her tim hzn ji aly teknk leker bi hz in, qezenc nakin. Hzn ji aly stratej, taktk moral ve bi hz bin, qezenc dikin.

Div li Kurdistana Rojava syaseta ernekirin bpevn were opandin. L div ji bo pevn er j her dem amade bin.

Di er dehevkar, biryardarya dijmin a r dikne. Ji ber v yeke div gernendeya Kurdistana Rojava tgeha xwe ya hevkary derxe merheleyeke stratejk. Li Sryey ermen, asr, elew, nestr tirkmen hene. El-Qade mislimann sun yn li hzn mixalif kindar in hene. Div kurd bi van hzan re hevkary bikin, li rya hevkary bigerin.

Kurdistana Rojava teqez di bin gefxwarina ra rejma Baas mixalefeta Sryey de ye, bi gefxwarinn gengaz a Tirkye ran re j rbir ye. Dema ku stratejya parastin t pk ann div pozsyona hzn rkar ji hev cda b nirxandin.

Di ceng de biserketin an j tkn byereke yekser bi amadeyyn ber er afirnerya taktk ve girday ye. Stratejyn parastin bi bingeh girtina erdngar, teknk, wesf taybetmendyn ervanan tn kirin.

1-Siyaseta aram neerkirin ya siyaseta Kurdistana Rojava heta niha didomne metodeke rast e. L div ev yeka li gor hin hman armanca dahaty bigihje feraseteke n. Rejma Baas ne ten rejmeke leker pols ye, di heman dem de sstemeke xwedy paldankn sosyal e j. Div paldankn sosyal yn v sstem bn lkolnkirin li gor van lkolnan xaln pevn hevkary bn destniankirin.

11- Teqez e ku mixelefeta Sryey ne dost kurdan e. Kurdbna serok Konseya Netew ya Sryey Ebdubasit Seyda wek ansek dikare b nirxandin. Div tkil di v arovey de b pvebirin r li ber rn mixelefeta Sryey b girtin. Div ku ev tkil daneberizn di pvajoy de bigihje hevkaryeke stratejk.

111- Di derheq Tirkyey de daxuyanyn Konseya Bilind a Kurd ern ne. Ji Tirkyey re dikare ewley b dayn da ku Kurdistana Rojava ji bo wan ne gefxwarin e, bi v away dikare r li ber rn Tirkyey b girtin. L div li gel v yek b hesibandin ku Tirkye her dem dikare r Kurdistana Rojava bike li gor v rasty di qada navnetewey de xebatn dplomasy bnavber bidomin. Her tit bi dem ve girday ye. Div kurd tbigihjin ku qezenckirina dem bidestxistina staty ye.

1V- Rewa ran gelek tevlihev e. Tkilya ku bi rejma Baas re b lidarxistin, d tesr bi tkilyn ran re j bike.

V- Herma ewley ku t xwestin di bin swana Yekitya Ewropa, Dewletn Yekby yn Amerka Yekitya Neteweyan de b avakirin, dikare ji bo kurdan hem bi feyde hem j bi zerar be. Ji ber v yek di destpk de li dij derketin an j pejirandin helwesteke ewt e. Div vatin erkn lekern hermn ewley bi berfireh b nirxandin li gor v yek helwestek b destniankirin.

V1- Hem ev mijarn ku me behsa wan kir tklyn syaset yn bi er ve girday fade dikin. Li dij van rastyan ger er were ber der!

er berberyek poltk e, li ser pereyek erd bi alavn er t meandin. Ji ber v yeke ger kurdn Kurdistana Rojava mecbr er bibin, div stratejyeke wisa biopnin ku er ne li ser axa wan, li ser axa dijmin pk were.

Div stixbarata wan bi hz be. Div dijmin di pvajoya r de b tesbtkirin, di merheleya amadeyy de b tkbirin hewesa wan a rkery b kestin.

Di rewa ku qada er teng be, erdngara welat, erd alavn er girng dibin. Di rewn wisa de serdestya li ser erd er bi alak bikaranna alavn er encama ceng tayn dike.

Ji bil Efrn hem axa Kurdistana Rojava det e. Parastina v ax li gor er gerla y klask ku bi bingeha nepeny dimee gelek dijwar e. L b mkan j nne.

Div kurd by ku dem derbas be li ser v erd kendan bikolin, kelehan ava bikin ltavan pk bnin. Div tgeyn kend, keleh ltav bi wateya klask neyn fehmkirin. Li gor teknka er ya serdema me wek tgeyn berfireh nedtbar bn fehm kirin.

Serdestya li ser gelh encax bi serdestya li ser erdngar gengaz e, ji ber v yeke j stratej taktk serdestya erdngar bingeh digire. Serdestya erdngar j bi tedbrn pgir p ve die. Qesta ji tedbrn pgir nederbasbyna erdngar ye.


(1) wikipedia.org/wiki/Sykes-Picot_Anlasmasi
(2) http://tr.wikipedia.org/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%4%B1
(3) (http://eu.kurdistan-post.eu/yazarlar/yetishen/3813-ehmed-ali-dle-sgyleeitgrkge-kurdi-hglyyetie en.html)
(4) http://web.deu.edu.tr/hukuk/dergiler/dergi8-1/pdf/karakoc4.pdf
(5) http://harvardlawreview.org/issues/122/may09/goldsmith_levinson.pdf

*Hseyin Turhalli, di sala 1961 de li naveya Gnc ya ewlik hatiye din. Perwerdahya xwe ya seretay, navn bilind li Diyarbekir qedandiye. Di sala 1991 de pit revandin qetilkirina serok HEP y ax Amed Vedat Aydin heman wezfe hilgirt ser miln xwe. Pit rn kontray pln dozn ku dewleta tirk li hember w vekirin derket dervey welt. Demek li Kurdistana Rojava di zindann w de ma. Dre tevl grllayan b demeke dirj di nav pratk de ma. Du pirtkn w bi sedan makaleyn w hatine weandin. Parzer, siyasetvan fermandarya grlla kiriye. Niha li Fransay dij.

Wergera ji tirk: Nedm Baran
Redaksiyon: Mahmd Lewend
Kurdistan Post

Ek.Tarihi Tue Oct 09, 2012 10:00 am Gn: Oezer

Yorumlar yazarlarna aittir. eriklerinden biz sorumlu deiliz.

Anonim kullanc yorum yazamaz, ltfen kayt olun
 
lgili Balantlar
· Daha fazla Kurdi
· Haber gnderen Oezer


En ok okunan haber: Kurdi:


Haber Puanlama
Ortalama Puan: 0
Toplam Oy: 0

Ltfen bu haberi puanlamak iin bir saniyenizi ayrn:

Mkemmel
ok yi
yi
dare Eder
Kt


Seenekler

 Yazdrlabilir Sayfa Yazdrlabilir Sayfa

 Bu Haberi Arkadana Gnder Bu Haberi Arkadana Gnder





Bu Site Ali Usta tarafndan yaplmtr.


>Powered by Nuke-Evolution